Holandia chce opracować własny pocisk manewrujący podobny do Tomahawka.

The Dutch government has just sent a blunt message to its defence industry: long‑range strike can no longer depend solely on foreign goodwill or crowded order books.

Niderlandy ruszają, by zabezpieczyć dalekosiężną siłę ognia

Haga uruchamia ambitny krajowy program pocisków manewrujących inspirowany amerykańskim Tomahawkiem, a jednocześnie kupuje tę amerykańską broń w znaczących ilościach. Podejście dwutorowe ma zapełnić natychmiastową lukę w holenderskiej sile ognia, a zarazem zbudować rodzimą alternatywę, którą da się produkować szybciej i taniej.

Na targach obronnych NEDS w Rotterdamie sekretarz stanu ds. obrony Gijs Tuinman przedstawił agresywny harmonogram. Dał holenderskiemu przemysłowi sześć miesięcy na zaprezentowanie konkretnej koncepcji nowego dalekosiężnego pocisku precyzyjnego.

Broń musi razić daleko, razić celnie, dać się łatwo budować w dużych seriach i od pierwszego dnia pozostawać pod krajową kontrolą.

Tuinman ujął przedsięwzięcie jako odpowiedź na przegrzany globalny rynek zbrojeniowy. Europejscy nabywcy ustawiają się w kolejce po pociski z USA i Wielkiej Brytanii, podczas gdy linie produkcyjne są już przeciążone popytem związanym z Ukrainą oraz napięciami w Indo‑Pacyfiku. Niderlandy nie chcą już stać na końcu tej kolejki.

Krajowy „Tomahawk, ale tańszy”

Przyszły holenderski pocisk manewrujący nie ma przewyższyć Tomahawka poziomem zaawansowania. Celem jest prostsza konstrukcja, którą można szybko uprzemysłowić i często aktualizować - bez zależności od amerykańskich czy brytyjskich cykli dopuszczeń do użycia.

Zgodnie ze wstępnymi założeniami przedstawionymi na NEDS pocisk powinien:

• Oferować dalekosiężne, precyzyjne uderzenie na cele lądowe, a być może także morskie
• Pozostawać wytrzymały i niezawodny przy minimalnej obsłudze
• Być na tyle tani, by dało się go kupować i używać w dużych ilościach
• Wykorzystywać komponenty, które można pozyskiwać lub wytwarzać w Europie
• Wspierać częste aktualizacje oprogramowania i sprzętu z holenderskich laboratoriów

Holenderskie Ministerstwo Obrony chce ulokować w kraju cały łańcuch: projekt, oprogramowanie, integrację, testy oraz modernizacje w połowie cyklu życia. Lokalna kontrola nad kodem i elektroniką jest postrzegana jako równie cenna jak stal i paliwo.

Zakotwiczając projekt na holenderskiej ziemi, Haga liczy na przyspieszenie cykli innowacji i uniknięcie wieloletniego czekania na zagraniczne zgody.

W praktyce może to oznaczać pocisk o nieco krótszym zasięgu lub mniejszej liczbie opcji głowic bojowych niż najnowsze modele amerykańskie, lecz taki, który da się wprowadzić w większych ilościach i szybko dostosowywać do nowych systemów obrony powietrznej.

Kupować Tomahawki teraz, budować rywala później

Podczas gdy program krajowy startuje na desce kreślarskiej, Niderlandy zapewniają sobie operacyjne rozwiązanie pomostowe. Rząd zgodził się kupić od Stanów Zjednoczonych do 175 pocisków manewrujących Tomahawk za ok. 2,19 mld dolarów, czyli około 1,9 mld euro według obecnych kursów.

Umowa obejmuje różne warianty Tomahawka, a także oprogramowanie, szkolenie, części zamienne i wsparcie niezbędne do utrzymania ich w służbie przez lata. Niderlandy staną się jedną z nielicznych europejskich marynarek wojennych dysponujących pociskiem manewrującym dalekiego uderzenia porównywalnym z tym, którego USA i Wielka Brytania używały w ostatnich konfliktach w Iraku, Syrii i Libii.

Najpierw fregaty, potem okręty podwodne

Królewska Marynarka Wojenna Niderlandów (Koninklijke Marine) planuje uzbroić cztery fregaty obrony powietrznej typu De Zeven Provinciën w Tomahawki. Okręty są już wyposażone w amerykańskie wyrzutnie pionowe Mk 41, co czyni integrację relatywnie prostą.

Wstępne strzelanie testowe z fregaty Zr.Ms De Ruyter u wybrzeży Norfolk potwierdziło już tę integrację. Pierwsze Tomahawki mają wejść do służby we flocie od 2028 roku, dając holenderskiej marynarce zdolność rażenia celów setki kilometrów w głąb lądu z morza.

Platforma	Typ pocisku	Planowane wejście do służby
Fregaty typu De Zeven Provinciën	US Tomahawk	Od 2028
Przyszłe okręty podwodne typu Orka	Europejski JSM–SL (planowany)	Około 2032

Dla przyszłych okrętów podwodnych typu Orka Niderlandy rozważają inne rozwiązanie: europejski Joint Strike Missile – Submarine Launched (JSM–SL). Program, prowadzony przez norweski Kongsberg wraz z innymi partnerami, ma dostarczyć nową generację pocisku dalekiego zasięgu odpalanym z wyrzutni torpedowych.

JSM–SL jest spodziewany około 2032 roku. Po osiągnięciu gotowości połączenie okrętów nawodnych uzbrojonych w Tomahawki oraz okrętów podwodnych uzbrojonych w JSM zapewniłoby Niderlandom warstwową zdolność dalekiego rażenia zarówno na powierzchni, jak i pod wodą.

Strategiczny zakład na niezależność przemysłu obronnego

Za lawiną zapowiedzi stoi jasna kalkulacja strategiczna. Dalekosiężne uderzenie precyzyjne nie jest już postrzegane jako luksus dla największych potęg, lecz jako kluczowy wymóg dla europejskich państw średniej wielkości. Inwazja Rosji na Ukrainę pokazała wartość zdolności rażenia składów amunicji, stanowisk dowodzenia i baz lotniczych daleko poza linią frontu.

Haga chce mieć tę zdolność, jednocześnie wzmacniając krajową bazę przemysłową obronności. Udany krajowy pocisk manewrujący zapewniłby zamówienia na lata dla holenderskich firm z obszarów elektroniki, napędu, oprogramowania i integracji okrętowej.

Jeśli holenderski przemysł zdoła wystawić na eksport „przystępnego cenowo Tomahawka”, wpływy kraju mogą przewyższyć jego skromną liczbę żołnierzy.

Taki system wpisywałby się też w znacznie szerszą europejską debatę: czy łączyć wysiłki wokół wspólnej rodziny pocisków dalekiego zasięgu, czy pozwolić każdemu państwu prowadzić własny program narodowy. Francja i Wielka Brytania już współpracują przy części projektów rakietowych, podczas gdy Niemcy i inne państwa rozważają własne inicjatywy.

Ambicje eksportowe i europejska polityka

Dla Niderlandów potencjał eksportowy ma znaczenie. Pocisk manewrujący „wejściowego” poziomu, wyceniony poniżej ofert amerykańskich i nieobciążony surowymi regułami eksportowymi Waszyngtonu, mógłby przyciągnąć klientów w Europie Środkowej, Skandynawii, a być może także na Bliskim Wschodzie lub w Azji.

Jednak ta ambicja zderza się z niewygodną rzeczywistością. Wiele krajów europejskich, mając pilne potrzeby operacyjne, kupuje dziś u dostawców z USA zamiast czekać dekadę na nowe europejskie konstrukcje. Holenderska strategia próbuje zasypać tę lukę: kupić amerykańskie teraz, zbudować holenderskie na kolejną falę popytu.

Ryzyko polega na tym, że gdy system narodowy będzie gotowy, rynek może być już nasycony innymi europejskimi rozwiązaniami albo nowymi projektami z USA. Zarządzanie harmonogramem będzie równie krytyczne jak sama inżynieria.

Dlaczego pociski manewrujące, a nie tylko drony?

Kluczowy element argumentacji Tuinmana brzmi: pociski manewrujące wciąż potrafią rzeczy, których drony nie potrafią. Drony są tańsze i bardziej „zużywalne”, ale cierpią z powodu zakłóceń, ograniczonego udźwigu oraz zależności od łączy komunikacyjnych, które można przerwać.

Nowoczesne pociski manewrujące natomiast mogą lecieć nisko, podążać za ukształtowaniem terenu, korzystać z nawigacji inercyjnej i satelitarnej oraz przenosić cięższe głowice. Trudniej je przechwycić niż wiele dronów i nie wymagają ciągłego sterowania przez operatora po odpaleniu.

Holenderskie wymagania podkreślają broń, która potrafi przebić się przez zaawansowaną obronę powietrzną, gdy bezzałogowe statki powietrzne mogą zostać oślepione lub zestrzelone.

W konflikcie o wysokiej intensywności przeciwko przeciwnikowi państwowemu wyposażonemu w nowoczesne radary i rakiety ziemia‑powietrze mieszany arsenał dronów, pocisków manewrujących i pocisków balistycznych daje dowódcom więcej opcji. Niderlandy wyraźnie dążą do tego, by samodzielnie pokryć przynajmniej część tego spektrum.

Co tak naprawdę znaczą „dalekiego zasięgu” i „pocisk manewrujący”

Dla czytelników mniej obeznanych z żargonem: pocisk manewrujący to w istocie bezzałogowy samolot upakowany w kadłubie pocisku. Ma skrzydła, silnik i system naprowadzania, które pozwalają mu lecieć setki kilometrów na relatywnie małej wysokości do zaprogramowanego celu.

„Daleki zasięg” w zachodniej doktrynie zwykle oznacza dystanse rzędu kilkuset kilometrów i więcej. Publiczne dane o Tomahawku najczęściej podają zasięg około 1000–1600 kilometrów, zależnie od wersji i ładunku. Krajowa holenderska konstrukcja może tego nie osiągnąć, ale nawet 500–800 kilometrów zasięgu dramatycznie zwiększyłoby holenderską siłę rażenia.

Takie odległości rodzą pytania polityczne. Każdy pocisk zdolny dolecieć głęboko na terytorium państw sąsiednich wywołuje debaty o kontroli eskalacji, zasadach użycia siły i kontroli zbrojeń. Rządy europejskie coraz częściej mierzą się z tym, gdzie wyznaczać „czerwone linie” po upadku kilku zimnowojennych traktatów dotyczących rakiet.

Możliwe przyszłe scenariusze użycia przez Niderlandy

W praktyce holenderskie pociski manewrujące najprawdopodobniej będą ściśle zintegrowane z planowaniem NATO. Podczas kryzysu na wschodniej flance sojuszu holenderskie fregaty na Bałtyku lub Morzu Północnym mogłyby otrzymać zadanie neutralizacji stacji radarowych, baz lotniczych lub węzłów dowodzenia wspierających atak.

W mniejszej skali Niderlandy mogłyby też wnosić wkład w operacje wielonarodowe poza Europą, tak jak robiły to w przeszłości na Bliskim Wschodzie i w Rogu Afryki. Posiadanie własnych pocisków manewrujących daje Hadze większą wagę przy stole, gdy negocjuje się misje i przydziela cele.

Są też zastosowania mniej widoczne. Broń dalekiego zasięgu zapewnia odstraszanie już przez sam fakt istnienia. Potencjalni przeciwnicy muszą ją uwzględniać w planowaniu, co może wpływać na rozmieszczenie ich własnych zasobów i na to, czy zdecydują się testować granice NATO.

Jednocześnie duże zapasy precyzyjnych pocisków są kosztowne w utrzymaniu i wymagają okresowych modernizacji. Równoważenie inwestycji między bronią „wysokiego końca” a podstawowymi środkami bojowymi, takimi jak pociski artyleryjskie, pozostanie stałym bólem budżetowym dla holenderskich planistów.