Zbrojenia: Kanada przeznacza 6 mld dolarów, by uniezależnić się od USA.

Ottawa uruchomiła szeroko zakrojony plan, by skierować miliardy wydatków wojskowych z powrotem do kanadyjskiego przemysłu, rozluźniając wieloletnią zależność od amerykańskich gigantów i próbując przekształcić państwo będące średniej wielkości graczem obronnym w poważny ośrodek produkcyjny.

Wielki kanadyjski zakład obronny na własny przemysł

Rząd Justina Trudeau przedstawił nową strategię przemysłową dla obronności, która wyraźnie przesuwa akcenty w zamówieniach publicznych w stronę firm kanadyjskich. Obecnie mniej więcej połowa wszystkich zakupów wojskowych przynosi korzyści przedsiębiorstwom krajowym. Ottawa chce, by w nadchodzących latach udział ten wzrósł do 70%.

Kanada przygotowuje się do przekierowania większości przyszłych kontraktów obronnych do rodzimych dostawców, wspierając to nowymi umowami o wartości ok. 6,6 mld dolarów kanadyjskich.

Te liczby robią polityczne wrażenie. Rząd planuje podpisać w ramach nowego podejścia kontrakty o wartości ok. 6,6 mld CAD (ok. 3,9 mld funtów lub 4,9 mld USD). Urzędnicy przekonują, że nie tylko pozwoli to dozbroić kraj, lecz także odbudować bazę przemysłową, która od dawna funkcjonuje w cieniu amerykańskich kolosów zbrojeniowych.

Zgodnie z rządowymi prognozami strategia mogłaby wesprzeć powstanie 125 tys. miejsc pracy w ciągu dekady, ponad 81 tys. już powiązanych z sektorem obronnym. Najwięcej mają zyskać: produkcja, inżynieria specjalistyczna, cyberbezpieczeństwo oraz zaawansowana elektronika.

Od zależności do „suwerenności przemysłowej”

W centrum zwrotu leży trzeźwa ocena: silna zależność Kanady od dostawców z USA stała się podatnością strategiczną. Kanadyjscy urzędnicy mówią dziś wprost o „suwerenności przemysłowej” w obronności - sformułowaniu, które jeszcze kilka lat temu brzmiałoby w Ottawie nie na miejscu.

Rządowy dokument strategiczny argumentuje, że w mniej przewidywalnym świecie Kanada musi być w stanie podtrzymać własny wysiłek obronny i chronić swoją suwerenność bez liczenia na bezproblemowy dostęp do amerykańskiej technologii, komponentów czy politycznej życzliwości.

Ta logika jest szczególnie widoczna w Arktyce. Plan mocno akcentuje zabezpieczenie Północy, gdzie topnienie lodu otwiera nowe szlaki morskie i nasila rywalizację z Rosją oraz Chinami. Ottawa chce więcej systemów budowanych w Kanadzie - do rozpoznania, łączności i infrastruktury - na rozległych obszarach arktycznych i subarktycznych.

Nacisk na „bezpieczną Północ” sygnalizuje, że arktyczne radary, satelity, drony i sprzęt na mroźne warunki mogą stać się produktami flagowymi kanadyjskiego przemysłu obronnego.

Przestawianie się z kontraktów amerykańskich

Dane podkreślają, jak mocno kanadyjskie wojsko było związane z dostawcami z USA. Od stycznia 2025 r. Kanadyjskie Siły Zbrojne przyznały amerykańskim firmom ponad tysiąc kontraktów o łącznej wartości przekraczającej 1 mld CAD.

Sama General Dynamics pozyskała ponad 460 mln CAD w ramach 42 umów, dostarczając pojazdy opancerzone i powiązane systemy. Kontrakty cyfrowe o wartości blisko 50 mln CAD trafiły do Microsoftu, IBM i Amazon Web Services na usługi chmurowe oraz IT.

Ottawa nie zrywa więzi z tymi dostawcami z dnia na dzień. Kanada pozostaje bliskim sojusznikiem NATO i częścią kierowanego przez USA systemu obrony powietrznej NORAD. Nowa polityka ma jednak wyraźnie zapewnić, że znacznie większa część przyszłych wydatków pozostanie w granicach kraju.

Rządowe szacunki cytowane w kanadyjskich mediach sugerują, że gdyby 70% wydatków wojskowych trafiało do firm krajowych, lokalni gracze mogliby uzyskiwać ponad 5,1 mld CAD dodatkowych przychodów rocznie. Oznaczałoby to istotne przeorganizowanie łańcuchów dostaw oraz nowe zachęty dla zagranicznych firm, by uruchamiały produkcję w Kanadzie lub zacieśniały partnerstwa z kanadyjskimi podmiotami.

Ambitne cele wydatków obronnych

Ottawa sygnalizuje też, że sam „tort” obronny ma rosnąć. Według doniesień przywoływanych przez urzędników Kanada rozważa podniesienie wydatków wojskowych nawet do 5% PKB do 2035 r. - poziomu zdecydowanie powyżej natowskiej wytycznej 2%.

Wartość ta nie jest zapisana w prawie i będzie zależeć od wzrostu gospodarczego, zmian politycznych oraz przyszłych wyborów. Mimo to nawet częściowe zbliżenie się do tego kierunku pozostawiłoby kanadyjski przemysł z dużo większym i bardziej przewidywalnym strumieniem zamówień.

Trwały wzrost wydatków obronnych, połączony z odruchem „najpierw kupuj kanadyjskie”, mógłby przekształcić całe regiony oparte na lotnictwie, stoczniach i zaawansowanej produkcji.

Jak Ottawa chce zamienić obronność w silnik eksportu

Plan nie polega wyłącznie na zastępowaniu importu z USA produkcją lokalną. Ottawa chce także uczynić sprzęt i usługi wytwarzane w Kanadzie produktami eksportowymi. Rząd celuje w 50-procentowy wzrost eksportu obronnego i prognozuje, że łączne przychody sektora mogą wzrosnąć o ponad 240%.

Taka skala ekspansji przybliżyłaby Kanadę do średniej wielkości eksporterów, takich jak Szwecja czy Korea Południowa, które zbudowały globalną reputację wokół konkretnych nisz - np. myśliwców, okrętów podwodnych czy systemów artyleryjskich.

Które sektory mogą zyskać

Urzędnicy i przedstawiciele branży wskazują kilku prawdopodobnych zwycięzców:

• Lotnictwo i drony, zwłaszcza do nadzoru Arktyki i misji NATO
• Budownictwo okrętowe, w tym jednostki patrolowe i statki zdolne do działania w lodzie
• Cyberbezpieczeństwo i bezpieczna łączność dla sieci rządowych i wojskowych
• Pojazdy lądowe, serwis oraz usługi modernizacji flot opancerzonych
• Technologie podwójnego zastosowania, takie jak satelity, czujniki oraz narzędzia analityczne wspierane przez AI

Oczekuje się, że mniejsze i średnie firmy zostaną mocniej wciągnięte w łańcuchy dostaw, zamiast patrzeć, jak duże kontrakty niemal automatycznie trafiają do zagranicznych głównych wykonawców. Strategia podkreśla lepszą integrację MŚP w zamówieniach, być może poprzez oferty konsorcjalne i długoterminowe umowy ramowe.

Stawka polityczna i gospodarcza

Taki zwrot wiąże się z kompromisami. Przekierowanie kontraktów do dostawców kanadyjskich może wspierać miejsca pracy i kompetencje, ale w krótkim okresie może też podnieść koszty jednostkowe. Część kanadyjskich producentów będzie potrzebować czasu i inwestycji, aby dorównać ceną i skalą amerykańskim odpowiednikom.

Jest też wymiar dyplomatyczny. Waszyngton raczej nie przyjmie z entuzjazmem ruchów wyglądających na protekcjonizm na rynku, który przez lata był zdominowany przez firmy z USA. Z drugiej strony same Stany Zjednoczone stosują surowe zasady „Buy American” w wielu kontraktach obronnych. Kanadyjscy urzędnicy przekonują, że po prostu stosują podobną logikę, dostosowaną do własnych potrzeb.

Aspekt	Obecna sytuacja	Cel w nowej strategii
Udział kontraktów obronnych trafiających do firm kanadyjskich	Około 50%	Około 70%
Nowe kontrakty obronne powiązane z planem	–	6,6 mld CAD
Miejsca pracy wspierane w sektorze obronnym	81 000+	+125 000 w ciągu 10 lat (prognoza)
Eksport obronny	Poziom bazowy	+50% (cel)

Co w praktyce oznacza „suwerenność przemysłowa”

Dla czytelników spoza Kanady termin ten może brzmieć abstrakcyjnie. W kontekście obronnym chodzi głównie o trzy konkretne zdolności:

• Projektowanie i budowę kluczowych systemów w kraju, zamiast przymusu ich importowania
• Utrzymanie, naprawy i modernizację sprzętu bez zależności od zagranicznych zgód lub części zamiennych
• Utrzymanie wrażliwych danych, oprogramowania i własności intelektualnej pod kontrolą państwa

W praktyce może to oznaczać kanadyjskie drony rozpoznawcze dla Arktyki, centra danych prowadzone w Kanadzie obsługujące łączność wojskową oraz kanadyjskie stocznie remontujące okręty bez wysyłania ich do USA.

Co to może oznaczać w perspektywie dekady

Wyróżnia się kilka scenariuszy. W wariancie korzystnym stabilne finansowanie i jasne priorytety dają firmom w Kanadzie dość pewności, by mocno inwestować. Modernizują zakłady, rekrutują wykwalifikowanych pracowników i tworzą partnerstwa z firmami europejskimi oraz azjatyckimi, stopniowo obniżając koszty jednostkowe i budując produkty zdolne do eksportu.

W scenariuszu bardziej burzliwym zmiany polityczne w Ottawie spowalniają plany wydatków albo przekroczenia kosztów wywołują sprzeciw opinii publicznej. Wówczas ryzykiem jest mozaika na wpół ukończonych projektów - bez pełnej suwerenności i bez silnych więzi z amerykańskimi dostawcami.

Dla pracowników i regionów powiązanych z tradycyjną produkcją stawka jest namacalna. Zamówienia obronne mogą zakotwiczyć wysokokwalifikowane miejsca pracy w społecznościach, które utraciły zatrudnienie w motoryzacji lub sektorach opartych na surowcach. Wymagają jednak programów szkoleniowych, systemów praktyk i jasnych ścieżek kariery, aby niedobory siły roboczej nie zatrzymały projektów.

Po stronie bezpieczeństwa przeniesienie większej części produkcji do Kanady może zaprocentować w czasie kryzysu. Jeśli przyszła administracja USA ograniczy eksport niektórych komponentów lub oprogramowania, Ottawa będzie miała większe pole manewru. Ta odporność to jeden z niewypowiedzianych celów obecnej strategii - obok bardziej widocznych obietnic pracy, wzrostu i dumy narodowej.