Amerykańskie siły specjalne mogą wyposażyć Skyraider II w zdolność do dalekosiężnych uderzeń.

Amerykańska społeczność sił specjalnych dąży do przekształcenia skromnego samolotu wywodzącego się z rolniczego „crop-dustera” w platformę zdolną razić cele oddalone o setki kilometrów - zmieniając sposób, w jaki tańsza siła powietrzna może być wykorzystywana w przyszłych konfliktach.

Od eksperymentu lekkiego samolotu szturmowego do konia roboczego sił specjalnych

Pod koniec lat 2010. amerykańskie siły powietrzne flirtowały z tańszym sposobem prowadzenia kampanii antyterrorystycznych. Używanie zaawansowanych myśliwców, takich jak F‑16 i F‑35, nad słabo bronionymi obszarami było kosztowne, nieefektywne i często zbędne. Odpowiedzią - przynajmniej na papierze - był program OA‑X: poszukiwanie lekkich samolotów szturmowych, które mogłyby krążyć przez wiele godzin i uderzać niskim kosztem.

Eksperyment ten przegrał jednak z przesunięciem priorytetów. Gdy Waszyngton ponownie skupił się na potencjalnym konflikcie o wysokiej intensywności z mocarstwami, koncepcję OA‑X odłożono na półkę.

Pomysł nie umarł. Dowództwo Operacji Specjalnych USA (USSOCOM) podjęło go ponownie pod nowym szyldem: programem Armed Overwatch. Tym razem cel był jaśniejszy i bardziej dopasowany do potrzeb sił specjalnych. Dowództwo chciało „silnej i przystępnej cenowo” platformy do bliskiego wsparcia powietrznego, rozpoznania i obserwacji (ISR) oraz dowodzenia i kierowania (C2), bez polegania na przeciążonych samolotach pierwszej linii.

W 2022 r. Pentagon przyznał firmom Air Tractor i L3Harris kontrakt o wartości do 3 mld dolarów na 75 samolotów AT‑802U SkyWarden. Oparta na wytrzymałej konstrukcji rolniczej platforma została zaprojektowana do wspierania operacji specjalnych w środowiskach „surowych i permisywnych”, gdzie pasy są krótkie, infrastruktura podstawowa, a obrona przeciwlotnicza ograniczona.

Samolot został następnie przemianowany na OA‑1K Skyraider II - nawiązując do legendarnego A‑1 Skyraider z czasów wojny w Wietnamie. Teraz pojawia się kolejny krok: nadanie temu skromnemu turbośmigłowcowi zdolności odpalania precyzyjnych uderzeń dalekiego zasięgu.

Nowe dalekosiężne „kły”: efekt Red Wolf

Dowództwo Operacji Specjalnych Sił Powietrznych USA (AFSOC) sygnalizowało te ambicje od pewnego czasu. Jego dowódca, generał Michael Conley, sugerował, że połączenie drona MQ‑9 lub OA‑1K z „małym pociskiem manewrującym” zdolnym razić cele w odległości 400–900 kilometrów dodałoby niezwykle wartościową zdolność.

Taki układ pozwoliłby relatywnie taniemu samolotowi „bić znacznie powyżej swojej wagi”, uwalniając bombowce i myśliwce wysokiej klasy do bardziej wymagających zadań.

L3Harris twierdzi teraz, że zademonstrował dokładnie taki rodzaj rozwiązania, jaki opisywał Conley - przynajmniej dla dolnego zakresu tego zasięgu. 9 lutego firma ogłosiła, że pokazała możliwość integracji swojego „pojazdu efektorów odpalanych” Red Wolf na Skyraiderze II.

Red Wolf to w istocie mała, precyzyjna broń dalekiego zasięgu, ale L3Harris przedstawia ją jako „wielodomenowy pojazd kinetyczny”, a nie klasyczny pocisk manewrujący. System zaprojektowano do działania pojedynczo lub w rojach, rażąc cele na dystansach do około 400 kilometrów.

Poza samym uderzeniem rodzina Red Wolf może być konfigurowana do różnych ról, w tym walki elektronicznej pod etykietą „Green Wolf”. Otwiera to drogę do miksu uderzeń kinetycznych, zakłócania, wabienia i misji ISR - wszystko odpalane z jednej, niskokosztowej platformy.

L3Harris podkreśla łączność Red Wolf poza linią widzenia oraz autonomiczną zdolność zwalczania celów, mające umożliwiać uderzenia poza bezpośrednim widokiem pilota na pole walki.

Dlaczego Skyraider II ma znaczenie dla sił specjalnych

Skyraider II wyróżnia się tym, czego nie potrzebuje: długiego, dobrze wyposażonego pasa startowego. Zbudowany na wytrzymałej konstrukcji i napędzany turbośmigłowym silnikiem Pratt & Whitney PT6A‑67F, może startować i lądować na nierównych pasach krótszych niż 370 metrów. Ma to znaczenie w regionach, gdzie duże bazy lotnicze są narażone, odległe albo po prostu nie istnieją.

Wybrane kluczowe cechy Skyraidera II to:

• Udźwig do 4 ton na wielu węzłach podwieszeń
• Długotrwałość lotu około 8 godzin
• Prędkość przelotowa około 180 węzłów (ok. 333 km/h)
• Pułap operacyjny około 10 000 stóp dla długich misji obserwacyjnych
• Zmodernizowana kabina i systemy misyjne do ISR, bliskiego wsparcia i „armed overwatch”

Jason Lambert, kierujący w L3Harris działem systemów ISR i kosmicznych, streszcza oczekiwania klientów: lekki, zwrotny samolot zdolny działać „wszędzie i o każdej porze” z szeroką gamą ładunków. W praktyce oznacza to latające narzędzie wielozadaniowe dla zespołów operacji specjalnych, a nie tylko prostą „ciężarówkę z bombami”.

Z surowych lądowisk - w dalekosiężne wyrzutnie

Połączenie Skyraidera II z Red Wolf mogłoby pozwolić USSOCOM uruchamiać efekty dalekiego zasięgu z małych, improwizowanych lokalizacji: polnych pasów na wyspach Pacyfiku, częściowo przygotowanych pól przy odległych granicach czy wysuniętych baz operacyjnych w strefach konfliktu.

Używając Skyraidera II z takich pasów, USA mogłyby zachować drogie bombowce i wielozadaniowe myśliwce do działań w silnie bronionej przestrzeni powietrznej, a jednocześnie utrzymać wiarygodną opcję uderzeniową gdzie indziej.

Korpus Piechoty Morskiej USA planuje również uzbroić śmigłowce szturmowe AH‑1Z Viper w efektory typu Red Wolf. Wskazuje to na szerszą zmianę: modułowe środki rażenia dalekiego zasięgu są rozprzestrzeniane na więcej platform, nie tylko na zaawansowane samoloty odrzutowe.

Platforma	Rola	Potencjał z Red/Green Wolf
OA‑1K Skyraider II	Lekki szturm / ISR / armed overwatch	Precyzyjne uderzenia dalekiego zasięgu, atak elektroniczny, przekaźnik ISR
Drony klasy MQ‑9	Długotrwałe ISR i uderzenia	Zwalczanie z dystansu przy pozostawaniu daleko poza obroną przeciwnika
AH‑1Z Viper	Śmigłowiec szturmowy	Zasięg wykraczający poza standardowy zasięg pocisków śmigłowcowych

Jak „odpalane efekty” zmieniają wojnę powietrzną

Red Wolf wpisuje się w szerszy trend często określany jako „launched effects” (odpalane efekty) lub „amunicja odpalana z powietrza o rolach wtórnych”. Zamiast pocisku do jednego zastosowania, systemy te mogą przenosić czujniki, zagłuszacze lub przekaźniki łączności, a także głowice bojowe.

W typowym scenariuszu Skyraider II mógłby odpalić kilka pojazdów Red Wolf, zanim zbliży się do jakiegokolwiek poważnego zagrożenia. Część mogłaby zakłócać radary lub łączność przeciwnika. Inne działałyby jako wabiki, zmuszając operatorów obrony powietrznej do ujawnienia prawdziwych systemów. Ostatnia fala uderzałaby następnie w odsłonięte stanowiska.

To warstwowe podejście jest szczególnie użyteczne przeciwko przeciwnikom opierającym się na systemach mobilnych lub ukrytych - takich jak wyrzutnie rakiet na ciężarówkach czy rozproszone stanowiska dowodzenia. Samolot pozostaje z dala od najbardziej niebezpiecznych stref, a ryzykowną pracę wykonują „odpalane efekty”.

Kluczowe terminy i pojęcia

Trzy terminy wojskowe stanowią fundament historii Skyraidera II:

• CAS (close air support) - bliskie wsparcie powietrzne: atakowanie celów w pobliżu własnych wojsk, często przy ścisłej koordynacji z siłami lądowymi.
• ISR (intelligence, surveillance, reconnaissance) - rozpoznanie i obserwacja: zbieranie i przetwarzanie informacji w celu zrozumienia położeń, ruchów i zamiarów przeciwnika.
• C2 (command and control) - dowodzenie i kierowanie: sieci, radiostacje i systemy danych umożliwiające dowódcom kierowanie siłami w czasie rzeczywistym.

Armed Overwatch ma połączyć wszystkie trzy w jednej platformie. Skyraider II może obserwować miejscowość, przekazywać łączność dla zespołu sił specjalnych i być gotowy do uderzenia, jeśli pojawi się cel okazjonalny - wszystko w trakcie tego samego lotu.

Korzyści i ryzyka uderzeń dalekiego zasięgu z lekkich samolotów

Wyposażenie lekkiego samolotu w kinetyczne opcje dalekiego zasięgu przynosi oczywiste zalety. Koszty na godzinę lotu są znacznie niższe niż w przypadku myśliwca czy bombowca. Obsługa techniczna jest prostsza. Mniejsze bazy stają się strategicznie wartościowe, zamiast pełnić rolę jedynie punktów tankowania lub lądowisk dla śmigłowców.

Są też ryzyka. Latając relatywnie wolno i nisko, Skyraider II nie został zaprojektowany do przetrwania w gęstej, nowoczesnej obronie przeciwlotniczej. Broń dalekiego zasięgu może pozwolić mu działać z dystansu, ale tylko wtedy, gdy dowódcy będą respektować ograniczenia platformy. W bardziej wrogim niebie nadal potrzebne będą większe samoloty odrzutowe i maszyny stealth.

Kolejna obawa dotyczy eskalacji. Precyzyjne środki rażenia, które można szeroko rozproszyć w teatrze działań, ułatwiają uderzanie głęboko na terytorium przeciwnika z miejsc, które na mapie mogą wyglądać niegroźnie. Decydenci będą musieli określić, gdzie i kiedy takie możliwości powinny być używane.

Przyszłe scenariusze i kombinacje

Analitycy już wyobrażają sobie sytuacje, w których Skyraidery II, drony MQ‑9 i środki morskie współdzielą dane o celach wykrytych na Pacyfiku, Bliskim Wschodzie czy w Afryce. Samolot patrolowy mógłby wykryć wyrzutnię rakiet. Skyraider II na pobliskiej wyspie, załadowany Red Wolf, mógłby dostać zadanie zwalczenia celu, podczas gdy dron pozostałby nad obszarem, by potwierdzić skutki uderzenia.

Inne kombinacje mogą łączyć warianty walki elektronicznej Green Wolf z kinetycznymi pociskami Red Wolf. Pierwsza fala oślepia lokalne radary. Druga uderza w składy amunicji, pojazdy obrony powietrznej lub węzły łączności. Wszystko to mogłoby być kierowane przez mały zespół operatorów w terenie, dysponujący laptopem i łączem satelitarnym.

W miarę jak amerykańskie wojsko szuka bardziej elastycznych i rozproszonych sposobów projekcji siły, cicha transformacja Skyraidera II z niszowego lekkiego samolotu szturmowego w „wzmacniacz” uderzeń dalekiego zasięgu daje wgląd w to, jak mogą wyglądać przyszłe konflikty: z mniejszymi samolotami, na bardziej prymitywnych pasach, przenoszącymi inteligentniejszą broń nieproporcjonalną do ich rozmiaru.