Większy od Rafale, kosztuje 140 mln dolarów: Rosja otrzymuje nowe myśliwce Su-57 stealth (już sprzedane Algierii).

Moskwa potwierdziła kolejne dostawy myśliwców Su-57 do własnych sił powietrznych. To jednocześnie sygnał technologicznego przyspieszenia w wojnie w Ukrainie oraz próba podtrzymania pozycji Rosji na globalnym rynku uzbrojenia.

Su-57 wchodzi w nowy etap służby w Rosji

Rosyjskie ministerstwo obrony poinformowało, że następna partia myśliwców Su-57 „piątej generacji” trafiła do jednostek liniowych. Maszyny mają działać nad Ukrainą lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie, podczas gdy od rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji w 2022 roku Rosja opierała lotnictwo uderzeniowe głównie na starszych konstrukcjach: Su-24, Su-25, Su-30 i Su-34.

Su-57 jest przedstawiany przez Rosję jako odpowiedź na zachodnie samoloty o obniżonej wykrywalności, w szczególności amerykańskie F-35 i F-22. W praktyce wdrażanie do służby postępuje wciąż w relatywnie niewielkiej skali, a jego rzeczywiste możliwości w jawnie obserwowanych warunkach walk o wysokiej intensywności pozostają w dużej mierze niezweryfikowane.

Rosja traktuje Su-57 jednocześnie jako narzędzie pola walki i jako „witrynę sklepową” dla przyszłego eksportu uzbrojenia.

Według szacunków analityków rosyjskich i zachodnich jedna maszyna ma kosztować około 140 mln dolarów, czyli poziom zbliżony do najdroższych zachodnich myśliwców, takich jak F-35, oraz wyraźnie powyżej nagłówkowej ceny francuskiego Rafale.

Porównanie z Rafale: większy, cięższy, droższy na papierze

W danych katalogowych Su-57 to konstrukcja większa i cięższa niż Rafale produkcji Dassault Aviation. Francuski samolot w ostatnich latach odniósł wyraźny sukces eksportowy dzięki kontraktom m.in. w Indiach, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Grecji, Chorwacji i innych państwach.

Myśliwiec	Długość	Maksymalna masa startowa	Przybliżony koszt jednostkowy
Su-57 (Rosja)	ok. 20 m	ok. 35 ton	ok. 140 mln USD
Rafale (Francja)	ok. 15,3 m	ok. 24,5 tony	ok. 90–120 mln USD (zależnie od wersji)

Większy płatowiec Su-57 zaprojektowano z myślą o przenoszeniu znaczącego ładunku uzbrojenia, w tym pocisków powietrze–powietrze dalekiego zasięgu oraz bomb kierowanych precyzyjnie. Rosja podkreśla też możliwość integracji w przyszłości pocisków hipersonicznych lub quasi-balistycznych, co miałoby przesunąć rolę samolotu w stronę platformy uderzeniowej o zasięgu i zadaniach wykraczających poza klasyczne walki manewrowe.

Rafale z kolei budował pozycję na elastyczności wielozadaniowej i potwierdzonym użyciu bojowym w Libii, Iraku, Syrii oraz w rejonie Sahelu. Dla wielu państw dodatkowym atutem pozostaje interoperacyjność z systemami NATO, co daje francuskiej ofercie przewagę polityczną w przetargach, której Su-57 z definicji nie jest w stanie łatwo zrównoważyć.

Debiut bojowy w wojnie w Ukrainie – z bezpiecznego dystansu

Rosyjscy urzędnicy oraz media państwowe wielokrotnie sugerowali, że Su-57 był już używany w wojnie w Ukrainie, przede wszystkim do ataków rakietowych z dużej odległości. Informacje z wywiadu opartego na źródłach otwartych wskazują, że samoloty mają operować głęboko nad terytorium Rosji lub obszarami okupowanymi, wykorzystując uzbrojenie odpalane spoza strefy silnej obrony przeciwlotniczej zamiast wlatywać w przestrzeń powietrzną nasyconą środkami rażenia.

Polecane (zestawienia redakcyjne)

Taka ostrożna taktyka odzwierciedla ryzyko stwarzane przez nowoczesną ukraińską obronę powietrzną, dostarczaną przez Stany Zjednoczone i Europę. Systemy takie jak NASAMS, IRIS-T oraz Patriot są projektowane do zwalczania szerokiego spektrum rosyjskich statków powietrznych i pocisków.

Cechy obniżonej wykrywalności Su-57 tracą sporą część praktycznej wartości, jeśli samolot musi odpalać uzbrojenie z dużego dystansu, aby uniknąć zestrzelenia.

Wszystko wskazuje na to, że rosyjscy planiści nie chcą narażać najnowszej i politycznie najbardziej wrażliwej platformy na misje, które mogłyby zakończyć się śledzeniem przez radary lub stratami. Utrata Su-57 byłaby dotkliwa propagandowo, a dodatkowo mogłaby dostarczyć zachodnim służbom cennych danych technicznych.

„Piąta generacja” Su-57: obniżona wykrywalność, sensory i sieciowość

Rosja promuje Su-57 jako samolot piątej generacji - etykietę marketingową zwykle kojarzoną z obniżoną wykrywalnością, zaawansowanymi sensorami, rozbudowaną łącznością sieciową oraz wysoką manewrowością. Niezależni eksperci zwracają uwagę, że poziom trudnowykrywalności radarowej prawdopodobnie ustępuje amerykańskim F-22 i F-35, zwłaszcza przy obserwacji z określonych kierunków.

Konstrukcja obejmuje wewnętrzne komory uzbrojenia, krawędzie o ząbkowanym profilu oraz materiały pochłaniające fale radiolokacyjne, co ma zmniejszać „sygnaturę” samolotu. Na pokładzie zastosowano też zaawansowaną awionikę, której celem jest scalanie danych z radaru, sensorów podczerwieni i systemów walki radioelektronicznej, aby pilot dysponował spójnym obrazem sytuacji bojowej.

Jednocześnie część rozwiązań wciąż jest rozwijana. Rosja ma pracować nad nowymi silnikami, często opisywanymi jako jednostki „drugiego etapu”, które miałyby zastąpić zmodyfikowane silniki z Su-35 montowane w we wczesnych seriach Su-57. Dopóki ta modernizacja nie zostanie wdrożona na szeroką skalę, pytania o pełny zakres osiągów (od zasięgu po parametry lotu w reżimach bojowych) pozostaną aktualne.

Warto dodać, że w przypadku myśliwców tej klasy na zdolność bojową wpływa nie tylko płatowiec i silniki, ale też tempo aktualizacji oprogramowania, szkolenie w symulatorach oraz dostęp do bezpiecznych kanałów wymiany danych. To elementy, które w praktyce decydują o tym, czy „piąta generacja” jest realnym standardem operacyjnym, czy jedynie opisem technologicznym.

Algieria jako pierwszy zagraniczny klient

Poza Ukrainą Su-57 oddziałuje również na kalkulacje w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie. Według doniesień Algieria ma być pierwszym zagranicznym nabywcą - mówi się o kontraktach na niewielką, lecz symbolicznie ważną liczbę samolotów.

Algier ma długą historię zakupów rosyjskich statków powietrznych, w tym Su-30 oraz starszych wariantów MiG. Włączenie Su-57 do floty stawiałoby algierskie siły powietrzne w bardzo wąskim gronie użytkowników maszyn określanych - przynajmniej formalnie - jako piąta generacja.

• To sygnał politycznej bliskości z Moskwą.
  
• Może wywołać zainteresowanie lub niepokój u sąsiadów.
  
• Daje Rosji „referencyjnego” klienta eksportowego na potrzeby kolejnych negocjacji.

Wśród potencjalnych nabywców, których analitycy wymieniają najczęściej, pojawiają się Wietnam oraz część państw Bliskiego Wschodu utrzymujących współpracę obronną z Rosją. Perspektywy eksportu obciążają jednak sankcje Zachodu, trudności z finansowaniem oraz fakt, że program rozwojowy samolotu nie jest jeszcze postrzegany jako w pełni domknięty.

Trudny rachunek dla rosyjskiego przemysłu zbrojeniowego

Rosyjski sektor obronny stoi przed niełatwym wyborem. Wojna przeciwko Ukrainie gwałtownie zwiększyła zapotrzebowanie wewnętrzne, co ogranicza pulę najbardziej zaawansowanych systemów możliwych do wysyłki za granicę. Równocześnie sankcje oraz zaostrzone reguły finansowe utrudniają ścieżki płatności, a także import technologii potrzebnych w produkcji.

Przez dziesięciolecia eksport broni był dla Moskwy kluczowym źródłem dochodów i wpływów geopolitycznych. Państwa kupujące rosyjskie myśliwce zwykle wiążą się także umowami serwisowymi, zakupem uzbrojenia, szkoleniem pilotów, a nierzadko również kontraktami na obronę przeciwlotniczą.

Su-57 to nie tylko program lotniczy; to sprawdzian, czy Rosja potrafi pozostać istotnym graczem w lotnictwie bojowym po latach sankcji i wojny.

Jeżeli program utknie w miejscu, Rosja ryzykuje oddanie pola dostawcom zachodnim oraz rosnącej branży zbrojeniowej Chin, które promują własne myśliwce J-20 i J-31 wśród partnerów regionalnych.

Dodatkowym ograniczeniem pozostaje zdolność produkcyjna: w realiach konfliktu zbrojnego priorytetem stają się szybkie dostawy i remonty sprawdzonych platform, a nie zawsze wdrażanie złożonych technologii wymagających stabilnego łańcucha dostaw elektroniki, materiałów specjalnych i komponentów precyzyjnych. To sprawia, że tempo zwiększania liczby Su-57 w jednostkach oraz na eksport może być równie istotne jak parametry samego samolotu.

Co to zmienia w równowadze sił powietrznych w regionie

Wejście Su-57 do rosyjskich jednostek nie odwraca natychmiast bilansu sił w powietrzu w Europie, ale dorzuca nową zmienną. Siły powietrzne NATO uważnie monitorują rosyjskie rozmieszczenia i dopasowują taktykę oraz szkolenie do pojawiających się zdolności.

Jeżeli Algieria faktycznie sfinalizuje zakup, konsekwencje mogą być odczuwalne po drugiej stronie Morza Śródziemnego. Sąsiedzi, tacy jak Maroko, które już użytkuje amerykańskie F-16, mogą dążyć do kolejnych modernizacji lub pozyskania nowych platform, aby utrzymać równowagę. Tego rodzaju regionalna rywalizacja jest jednym z głównych motorów sprzedaży myśliwców na świecie.

Dla mniejszych państw o ograniczonych budżetach wybór tak zaawansowanego samolotu jak Su-57 albo Rafale nie dotyczy wyłącznie walk powietrznych. To decyzja wiążąca na dekady w zakresie szkolenia, części zamiennych i uzbrojenia, a często także przesuwająca akcenty w polityce zagranicznej.

Kluczowe pojęcia i możliwe scenariusze na najbliższe lata

Dyskusję o samolotach takich jak Su-57 w dużej mierze kształtują dziś dwa pojęcia:

• Uderzenie z dystansu: odpalanie pocisków spoza strefy obrony przeciwlotniczej przeciwnika, co ogranicza ryzyko dla załogi, lecz może zmniejszać elastyczność działania i szybkość reakcji.
  
• Wojna sieciocentryczna: łączenie samolotów, dronów, radarów naziemnych i centrów dowodzenia w jeden cyfrowy obraz sytuacji, w którym informacja staje się równie cenna jak prędkość czy siła ognia.

W realistycznym wariancie działań nad Ukrainą Su-57 najpewniej pełniłby rolę „nośnika premium” dla pocisków oraz węzła rozpoznawczo-sensorycznego: współdziałałby z dronami i starszymi samolotami, zamiast prowadzić samotne pojedynki manewrowe. Jego użyteczność wynikałaby z ograniczania wykrywalności, przekazywania danych o celach i odpalania uzbrojenia z relatywnie bezpiecznych odległości.

Dla Algierii logika byłaby inna. W czasie pokoju Su-57 mógłby przede wszystkim działać odstraszająco - jako sygnał, że potencjalny agresor napotka nowoczesną obronę powietrzną i zaawansowane myśliwce. Kluczowym testem będzie jednak nie prestiż, lecz praktyka: szkolenie, utrzymanie techniczne oraz integracja z posiadanymi już flotami Su-30, tak aby inwestycja przełożyła się na realną gotowość, a nie wyłącznie efekt polityczno-wizerunkowy.